• Yükleniyor

Kafkaslar Türkiye ve İsrail'i daha da yaklaştırıyor


Kafkaslar Türkiye ve İsrail'i daha da yaklaştırıyor
Paylaş :


Ankara'nın artan izolasyonu, İran ve Kafkaslar da dahil olmak üzere daha geniş jeopolitik faktörlerin bir kombinasyonu, Türk-İsrail ilişkilerini normalleştirmek için yeni bir hedef oluşturuyor.
Türkiye ile İsrail arasındaki bir dizi gizli temas, iki ülkenin çitleri tamir etmeye hazırlandığı beklentisini artırdı ve sürecin pürüzsüz ve kolay olması muhtemel olmasa da, her iki ülke için de jeostratejik kazançlar vaat ediyor.
 
Al-Monitor'un Kasım ayı sonlarında yer alan bir habere göre, perde arkası diyaloğu yaklaşık iki ay önce Ankara tarafından istihbarat şefi Hakan Fidan ile birlikte başlatıldı. Fidan'ın Ekim ayında İsrail ile ilk temaslarının ardından Ankara, normalleşme için bir yol haritası üzerinde keşif görüşmeleri için İsrail'e başka yetkililer gönderdi.
 
Türk Hükümeti, savaşan dış politikasının ne askeri ne de ekonomik güç ne de kurumsal kapasite açısından sürdürülebilir olmadığını nihayet kabul ediyor gibi görünüyor. Hükümet kanadı bu politikayı Türkiye'nin artan nüfuzunun ve özgüveninin bir işareti olarak övebilir, ancak Türkiye'yi açıkça riskli bir yalnızlığa sürükledi.
 
Ankara'nın sessizce İsrail'e yeni bir Büyükelçi atadığı yönünde bilgi basına sızdı. Ankara'nın diplomatik tecrübesi olmayan hükümet yanlısı düşük profilli biri olan Ufuk Ulutas'ı seçmesi, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a siyasi sadakatin devlet aygıtındaki profesyonellik ve haklardan nasıl daha ağır bastığına dair içerde de eleştirilere neden oldu. Dahası, İsrail Ankara Büyükelçisi atamadan önce Ulutas'ın Tel Aviv'e gidip gitmeyeceği henüz belli değil. Bazı gözlemcilere göre, İsrail, Birleşik Arap Emirlikleri de dahil olmak üzere Körfez ülkeleriyle yeni varılan anlaşma ve yakınlaşma üzerine Türkiye ile kafa karıştırıcı bir sürece girmeye isteksiz görünüyor.
 
Yine de Ankara olumlu sonuçlara odaklanmış görünüyor.
 
Emekli Türk diplomat Al-Monitor'a, “Türk ve İsrail büyükelçileri görevlerine geri dönmeli. Denizcilik anlaşmasının sınırlandırılması, Avrupa için Türkiye, Suriye'de istikrarı sağlamak, İsrail için doğalgaz boru hattının inşa edilmesi,  büyüyen Türkiye'nin imkanlarını Kafkaslar ve karadeniz'den Hazar havsazına kadar İsrail'in etkin olması büyük bir kazanç olacaktır. Her iki ülke için de kazançlı bir sonuç elde edileceğini ifade etmek isterim." dedi.
 
Başka bir deyişle, realpolitik, Ankara ve Tel Aviv'i isteksizce bile olsa yakınlaşmaya zorluyor.
 
Türkiye'nin yapması gereken şey, Arap ülkelerinin İsrail'e yönelik genel konumunu desteklerken, Ulusal çıkarlar temelinde İsrail ile ilişkileri normalleştirmeye yönelik olmalı, diyen emekli diplomat, böyle bir politika, Türkiye'nin İsrail'i Yunanistan'dan ve Kıbrıslı Rumlardan uzaklaştırmasına ve belki de zaman içinde ABD'deki Yahudi lobisinin iyiliğini geri kazanmasına izin vereceğini savundu.
 
Washington'daki Joe Biden yönetimi, Türkiye'yi bölgesel duruşunu yeniden gözden geçirmeye zorlayan önemli bir faktör olarak öne çıkıyor, çünkü Ankara'ya giden Başkan Donald Trump'ın olduğu kadar hoşgörülü olması pek olası olmadığını belirten  emekli diplomat, "bölgesel bağlarını toplayarak Ankara, Biden'in Türkiye'ye karşı koz kartlarını azaltacaktır" dedi.
 
Örneğin, Türkiye'nin Kıbrıs'ta iki devletli bir çözüm için yeni politikası ABD için kabul edilemez olacak, ancak Ankara, ABD'nin İsrail ve Mısır'ı Yunanistan'dan uzaklaştırarak Türkiye'ye karşı düşünebileceği hamleleri sınırlayabilir.”
 
İsrailli gözlemciler, Biden faktörünün, dış politikasını yeniden kalibre etme çabalarının bir parçası olarak Ankara'nın İsrail'e karşı U-dönüşünün arkasındaki ana itici güç olduğu konusunda hemfikirdir. Ayrıca, enerji, ticaret ve güvenlik de dahil olmak üzere çeşitli alanlarda ikili işbirliği için geniş bir alan bulunmaktadır. İsrail için, gerçek bir normalleşmenin, Türkiye'nin Hamas'la olan yakın bağlarını koparmasını ve büyükelçilerin karşılıklı olarak yeniden görevlendirilmesinin ötesinde İsrail'i meşru görmemeye son vermesini gerektireceğini belirtiyorlar.
 
Belki de daha az fark edilen bir diğer önemli faktör, Türkiye ve İsrail'i daha da yaklaştırıyor: Kafkasya'daki çıkar yakınlaşması...
 
Hem Türkiye hem de İsrail'den gelen askeri yardım, tartışmalı Dağlık Karabağ yerleşim bölgesi üzerindeki son savaşta Azerbaycan'ın Ermenistan'ı yenilgiye uğratmasında etkili oldu. İsrail'in Azerbaycan ordusunu yüzde 60'a varan bir modernizeye tabi tuttuğunu, Heron gözetleme uçağı, Harop kamikaze uçağı, misket bombası, roket, Barak-8 hava savunma sistemleri, LORA, yüksek hassasiyetli uzun menzilli füze ve komuta ve kontrol sistemleri de dahil olmak üzere katkı sunmuştur. İsrail askeri kaynaklar, Türkiye kararlı tutumu neticesinde Ermenistan'ın savaşın ortasında İsrail büyükelçisini geri çekmesine neden oldu.
 
Azerbaycan'ın İran'a yakınlığı, petrol ve gaz zenginlikleri, doğal kaynakları ve ekonomik gücü olmayan Ermenistan'ın aksine, İsrail için çekici bir ortak haline getiriyor. Bakü ile yakın bağları etnik akrabalık tarafından desteklenen Türkiye gibi, İsrail'in Kafkasya politikasını Azerbaycan'a odaklayan Ermenistan'da bir elçiliği bile yok.
 
İsrail, Sovyetler Birliği'nin çöküşünden sonra Azerbaycan'ın bağımsızlığını tanıyan ilk ülkelerden biriydi. O zamandan beri yaklaşık 100.000 Azeri Yahudisi İsrail'e göç etti ve bazıları şimdi üst düzey hükümet pozisyonlarına sahip.
 
Moskova ve Tahran, özellikle askeri ve savunma işbirliğine dönüştüklerinde, Türk-İsrail uvertürlerinin nasıl ilerlediğini yakından izleyecekler. Azerbaycan'ın da içinde bulunduğu üçlü ortaklık olasılığı, özellikle ABD, İsrail ve Sünni Arapların Suriye, Irak ve Lübnan'daki askeri ve ekonomik etkisi üzerindeki baskısı altında olan İran'ı alarma geçirecektir.
 
Karadeniz bölgesinde, Ukrayna, her iki ülke ile de iyi bağları olduğu ve Rusya'ya karşı direncini güçlendirmeye istekli olduğu için Türkiye ve İsrail ile üçlü bir ortaklıkla ilgilenebilir.
 
Türkiye-İsrail normalleşmesi, enerji işbirliğine ve hatta Doğu Akdeniz'deki deniz bölgelerinin sınırlandırılmasına ilişkin ikili bir anlaşmaya da yol açabilir; burada Türkiye şu anda keşif hakları konusunda büyük ölçüde izole edilmiştir. Böyle bir olasılık, özellikle Yunanistan ve Kıbrıslı Rumlar için bölgedeki jeopolitik dengeyi bozacaktır.
 
İstihbarat paylaşımı, özellikle İsrail'in güçlü bir istihbarat ve ekonomik varlığa sahip olduğu bir bölge olan Irak Kürdistanı'nda sınır ötesi Kürt militanlarına karşı mücadelesinde Türkiye için bir başka kazanç olacaktır. Türkiye zaten bölgedeki baskın siyasi güç olan Kürdistan Demokrat Partisi'ne bağlı Irak Kürt Peşmerge güçleriyle işbirliği yapıyor ve İsrail istihbarat desteği militanlara karşı elini daha da güçlendirecek.
 
Özetle, birçok aktör böyle karmaşık ve kırılgan bir ortamda Türk-İsrail yakınlaşmasından rahatsız oluyor. Normalleşmeye giden yol, Erdoğan'ın dış politikaya aşırı kişisel yaklaşımı ve Ankara'nın düzensiz kalp atışları nedeniyle çetrefilli kalırken, İsrail'de Ankara'ya olan güvensizlik derinleşiyor ve Başbakan Benjamin Netanyahu Erdoğan'a olan nefretini gizlemiyor.
 
Yine de, realpolitik dengeler Türkiye ve İsrail'i çitleri onarmaya zorluyor ve hatta bölgesel konularda anlamlı bir ikili diyalog bile bölgedeki Jeopolitiği değiştirebilir.
 
Metin Gürcan:Al-Monitor
 

İlginizi Çekebilecek Yazılar

İnanılmaz İsrail Zulmü
  • @israilpost
  • 21-10-2021
İnanılmaz İsrail Zulmü
Karamollaoğlu da Vahdet Dedi
  • @israilpost
  • 21-10-2021
Karamollaoğlu da Vahdet Dedi
19 Filistinli Gazeteci Hapiste
  • @israilpost
  • 20-10-2021
19 Filistinli Gazeteci Hapiste