• Yükleniyor

Menahem Begin


Menahem Begin
Paylaş :


Siyonist İsrail rejiminde en önemli siyasi figürlerden Likud Partisi’nin kurucusu ve İsrail'in altıncı başbakanı Menahem Begin, İsrail rejimi kurulmadan önce o Irgun adlı Siyonist militan bir grubun lideriydi.

Siyonist İsrail rejiminde en önemli siyasi figürlerden Likud Partisi’nin kurucusu ve İsrail'in altıncı başbakanı Menahem Begin, İsrail rejimi kurulmadan önce o Irgun adlı Siyonist militan bir grubun lideriydi. Revizyonist ayrılıkçı silahlı Yahudi örgüt  Haganah’tan ayrılarak 1 Şubat 1944'te Yahudi teşkilatların karşı çıktığı o günkü İngiliz hükümetine karşı isyan ilan etti. Irgun'un başı olarak işgal altındaki topraklar olan Filistin'de İngilizleri hedef aldı. Daha sonra Irgun, 1947- 48 Filistinlilere karşı yapılan saldırı ve terör eylemlerinde yer aldı. Filistin'de Araplarla savaştı ve İngiliz hükümeti tarafından "kötü şöhretli terör örgütünün lideri" olarak kaydedildi ve Birleşik Krallık İngiltere’ye girişi yasaklandı. 

Menahem Begin, o zamanlar Rus İmparatorluğu'nda (bugün Brest , Beyaz Rusya ) Brest-Litovsk olan bölgede Zeev Dov ve Hassia Biegun'da doğdu . Üç çocuğun en küçüğüydü. Anne tarafından seçkin hahamlardan geliyordu. Bir kereste tüccarı olan babası bir topluluk lideri, tutkulu bir Siyonist ve Theodor Herzl'in hayranıyd . Doğumuna katılan ebe, Ariel Şaron'un büyükannesiydi. Bir yıllık geleneksel dini eğitiminden sonra Begin, dini Siyonist hareketle bağlantılı bir "Tachkemoni" okulunda okumaya başladı. Begin, çocukluğunda, kasabasındaki çoğu Yahudi çocuk gibi, Siyonist  izciler hareketi ‘Hashomer Hatzair'in bir üyesiydi . 14 yaşında bir Polonya devlet okuluna gönderildi ve burada klasik edebiyatta sağlam bir temel aldı. Begin, Varşova Üniversitesi'nde hukuk okudu ve burada bir politikacı olarak alamet-i farikası haline gelen ve eleştirmenleri tarafından demogoji olarak görülen hitabet ve retorik becerilerini öğrendi. Onun yanında Moshe (Munya) Cohen Çalışmaları sırasında, kampüsteki Yahudi aleyhtarlarının tacizine karşı koymak için kendini savunan bir Yahudi öğrenci grubu oluşturdu. 1935'te mezun oldu, ancak hiçbir zaman avukatlık yapmadı. Bu sırada milliyetçi Revizyonist Siyonizm hareketinin ve gençlik kanadı Betar'ın kurucusu Vladimir "Ze'ev" Jabotinsky'nin öğrencisi oldu. Betar'daki yükselişi hızlıydı: 22 yaşında, Kraków'daki Betar Dünya Kongresi'ndeki akıl hocasıyla kürsüyü paylaştı.

Savaş öncesi Polonya hükümeti, Siyonist gençliği ve paramiliter hareketleri aktif olarak destekledi. Begin'in liderlik nitelikleri hızla kabul edildi. 1937'de Betar'ın Çekoslovakya'daki aktif başkanıydı ve Polonya'nın en büyük şubesinin başına geçti. Betar'ın Polonya şubesinin başı olarak Begin, destekçileri teşvik etmek ve yeni üyeler almak için bölgesel şubeler arasında seyahat etti. Para biriktirmek için Betar üyelerinin evlerinde kaldı. Böyle bir ziyarette, ev sahibinin kızı olan gelecekteki eşi Aliza Arnold ile tanıştı. Çift, 29 Mayıs 1939'da evlendi. Üç çocukları oldu: Binyamin , Leah ve Hassia. Polonya'nın Varşova kentinde yaşayan Begin, Betar'ı Polonyalı Yahudileri Filistin'e göç etmeleri için bir örgüt kurmaya teşvik etti. Ağustos 1939'un sonunda başarısız bir şekilde 1.500 Yahudiyi Romanya'ya kaçırmaya çalıştı.

Daha sonra Varşova'ya dönerek, 1939'daki Alman işgali başladıktan üç gün sonra önce güneybatıya, sonra da Wilno'ya gitti. 1939'da, Almanya Polonya'yı işgal ettikten sonra, Begin, Varşova'nın Yahudi liderliğinin büyük bir kısmıyla beraber kaçınılmaz tutuklamalardan kaçınmak için Wilno'ya (bugün Vilnius ), ardından da doğu Polonya'ya kaçtı. Kasaba kısa süre sonra Sovyetler Birliği tarafından işgal edildi, ancak 28 Ekim 1939'dan itibaren Litvanya Cumhuriyeti'nin başkenti oldu. Wilno, ağırlıklı olarak Polonya ve Yahudi kasabasıydı; Nüfusun tahmini yüzde 40'ı Yahudiydi ve YIVO enstitüsü burada bulunuyordu. Savaş öncesi önde gelen bir Siyonist ve yedek subay öğrencisi olan Begin, 20 Eylül 1940'ta NKVD tarafından tutuklandı ve Lukiškės Hapishanesinde gözaltına alındı. Daha sonraki yıllarda işkence görme deneyimini yazdı. "İngiliz emperyalizminin ajanı" olmakla suçlandı ve Sovyet gulag kamplarında sekiz yıl hapis cezasına çarptırıldı. 1 Haziran 1941'de Pechora çalışma kamplarına gönderildi ve burada Mayıs 1942'ye kadar kaldı. Hayatının çok daha sonraki dönemlerinde Begin, sorgulamalar yaparak,  kamptaki yaşam deneyimlerini işgal altındaki İsrail rejiminin kuruluşuna yansıttı. Temmuz 1941'de, Almanya'nın Sovyetler Birliği'ne saldırmasının hemen ardından ve Polonya vatandaşı olduğu için Sikorski-Mayski anlaşması uyarınca serbest bırakıldıktan sonra Begin, Özgür Polonya Anders Ordusu'na onbaşı subayı olarak katıldı.

Başlangıçta Polonya ordusunda kalmak isterken, sonunda Irgun'daki bağlantıları ve Siyonist davaya sempati duyan Polonyalı subaylar tarafından fikrini değiştirmeye ikna edildi. Sonuç olarak, Ordunun ikinci komutanı General Michał Karaszewicz-Tokarzewski , Begin'e Filistin'de kalması için resmi izin belgesi verdi. Daha sonra Siyonist güçlerle birlikte, Mayıs 1942'de geldiği Pers Koridoru üzerinden Filistin'e gönderildi. Aralık 1942'de Anders'in Ordusu'ndan ayrıldı ve Irgun'a katıldı. Yahudi yeraltı dünyası ile ilişkilere sahip Begin, İngilizlerle fazla işbirliği içinde olduğu için baskın Siyonist liderliğin sert bir eleştirmeni olarak kısa sürede kendisine iyi bir isim yaptı ve imha edilmeyle karşı karşıya olan Avrupa Yahudilerini kurtarmanın tek yolunun İngilizleri Filistin’i terk etmeye zorlamak olduğunu savundu.

Bir Yahudi devleti kurulabilirdi. Ana Musevi askeri örgüt olan Haganah içinde bir bölünmüşlük vardı. 1942 yılında silahlı Siyonist örgüt Irgun’a katılmıştı. 1944 yılında Irgun liderliğini üstlendi. Bir Yahudi devleti kurulması ve buna ulaşmak için de İngiliz hükümetini zorlamak gerektiğine inanıyordu. Filistin'deki resmi Yahudi liderlik kurumları, Yahudi Ajansı ve askeri kolu Haganah tarafından desteklenen Yahudi Ulusal Konseyi İngiliz otoritesine doğrudan meydan okumaktan kaçındı.

Muhafazakar ve İşçi partisi üyeleri, Yahudiler arasında Siyonist davaya verilen destek nedeniyle İngilizlerin savaştan sonra bir Yahudi devleti kuracağına inanıyorlardı. İngilizlerin Balfour Deklarasyonu'nda verilen vaatlerden geri dönmelerinin ve 1939 tarihli Beyaz Kitap'ın Yahudi göçünü kısıtlamasının Arap yanlısı politikalarının tırmanması olduğunu gerekçe gösteren Begin, resmi kurumlardan kopmaya ve silahlı bir isyan başlatmaya karar verdi.

İngiliz yönetimi, bir başka Siyonist grup olan Lehi ile işbirliği içindeydi. Begin, İrlanda Bağımsızlık Savaşı ve Hindistan bağımsızlık hareketini incelemiş ve Irgun komutanlarıyla isyanı planlarken, İngilizleri zorlayacağına inandığı bir baskı stratejisi geliştirmişti. İngilizleri aşağılayacak ve prestijlerine zarar verecek bir dizi gerilla saldırısı önerdi, Bu da onları baskıcı önlemlere başvurmaya zorlayacak ve bu da Yishuv'u yabancılaştıracaktı.

Filistin'e bakarken Begin, "camdan eve" dönüştürmek olarak nitelendirdiği eylem içerisine çekilecek olan uluslararası medyaya güveniyordu. Bu, uluslararası dikkatleri çekecek ve İngiliz baskısı Irgun'un davasına küresel sempati yaratacaktı. Bu da Britanya üzerinde siyasi baskıya dönüşecek. Nihayetinde İngilizler, devam eden baskı veya geri çekilme arasında seçim yapmak zorunda kalacaktı ve Begin, sonunda İngilizlerin ayrılacağından emindi. Dahası, Almanya'ya karşı savaş çabalarını bozmamak için, ilk başta yalnızca İngiliz hükümeti ve polis hedefleri saldırıya uğrayacak, askeri hedefler ise ancak Almanya yenildikten sonra saldırıya uğrayacaktı.

1 Şubat 1944'te Irgun isyan ilan etti. On iki gün sonra, Irgun ekipleri İngiliz Mandası Göçmenlik Dairesinin Kudüs, Tel Aviv ve Hayfa'daki boş ofislerini bombaladığında planını uygulamaya koydu. Irgun, daha sonra bu üç şehirdeki Gelir Vergisi Dairelerini bombaladı, ardından polis karakollarına iki Irgun militanı ve altı polisin öldürüldüğü bir dizi saldırı düzenlendi. Bu arada Lehi, polislere yönelik bir dizi ateşli saldırıyla isyana katıldı. Filistin Polis Gücü, Irgun ve Lehi üyelerinin posterini istedi. Irgun ve Lehi saldırıları 1944 boyunca yoğunlaştı. Bu operasyonlar, Yahudi tüccarlardan para talep edilerek finanse edildi.

Begin, Irgun'un İngilizlerin baskı dönemini atlayabileceğine ve Yahudi Ajansı'nın nihayetinde Irgun'un yanında olacağına inandı ve taviz verme niyeti yok. Kademeli olarak, işbirlikçi bir kampanyaya katılmaktan utanan Haganah'ın gücü azalmaya başladı ve Begin'in varsayımlarının doğru olduğu kanıtlandı. Irgun'un tutumu, ona Yishuv'dan da büyük bir sempati kazandırdı, oysa daha önce birçok kişi tarafından kendi siyasi çıkarlarını Yishuv'un çıkarlarının önüne koyduğu varsayılmıştı.

1945 yazında, İngilizlerin bir Yahudi devleti kurmayı planlamadıkları ve Filistin'e önemli miktarda Yahudi göçüne izin vermeyeceği anlaşılınca, Yahudi kamuoyu kararlı bir şekilde İngilizlere yöneldi ve Yahudi yetkililer Irgun ve Lehi arasında bir ittifakı tartışmaya başladılar. Haganah, Irgun ve Lehi koordineli bir dizi İngiliz karşıtı operasyon başlatarak, Yahudi Direniş Hareketi‘ni oluşturdu. Irgun, 1945-46'da birkaç ay boyunca Yahudi Direniş Hareketi'nin bir parçası olarak savaştı. İngilizlerin çok sayıda Yahudiyi tutukladığı, silah depolarına el koyduğu ve Yahudi Teşkilatı binasını işgal ettiği Agatha Operasyonu'nun ardından, Begin, İngiliz askeri ve idari karargahı da olan King David Hotel'e saldırı emri verdi. Haganah'ın izni daha sonra iptal edilmesine rağmen King David Otel’in bombalanması sonucunda çoğunluğu İngiliz, Arap ve Yahudi olan 91 kişi öldürüldü. Kırılgan ortaklık, kısmen talimatların aksine günün en yoğun saatinde otelde gerçekleştirildiği için bombalamanın ardından çöktü. O andan itibaren Haganah, İngiliz güçlerine nadiren saldırılar düzenleyecek ve esas olarak yasadışı göç kampanyasına odaklanacaktı. Irgun ve Lehi, İngilizlere karşı isyanı devam ettirirken, Haganah'ın yasadışı göç kampanyasıyla birlikte İngiliz güçlerinin Filistin'deki mali yapısı giderek zor durumda kaldı. Doğrudan Begin tarafından emredilen üç özel Irgun operasyonu: Dayak Gecesi, Acre Hapishanesi ve Çavuşlar olayı, İngiliz prestijinin büyük ölçüde kaybedilmesine ve İngiltere’de  Filistin’deki manda hükümetine karşı artan halk muhalefeti nedeniyle İngilizler ülkeden ayrılmak zorunda kaldı.

Eylül 1947'de İngiliz kabinesi Filistin'den ayrılma kararı aldı ve o yılın Kasım ayında Birleşmiş Milletler, ülkeyi Araplar ve Yahudiler arasında bölmek için bir kararı onayladı. Yahudi isyanının İngiltere’ye yüklediği mali yük, askerleri Filistin'de tutmaya karşı İngiliz kamuoyunda yarattığı muazzam kamu muhalefetiyle birlikte Filistin'i boşaltma kararında önemli bir faktör oldu.

Aralık 1947'de, BM'nin bölme oylamasının hemen ardından, Yishuv ve Filistinli Araplar arasında 1947-1948 Siyonistlerin saldırı ve katliamların arttığı bir savaş çıktı. Irgun, bu dönemde Haganah ve Lehi ile birlikte savaştı. Irgun'un bu dönemdeki en tartışmalı operasyonu, Lehi ile birlikte Arap köyü Deir Yasin'e yüzden fazla köylünün öldürüldüğü katliamdır. Olay daha sonra Deir Yassin katliamı olarak anıldı.

İngilizlere karşı isyan ve Araplara karşı iç savaş dönemi boyunca, Begin, çoğu kez sakallı ve bir dizi sahte isim altında gizli yaşadı. Begin, Filistin üzerinde itibari otoriteyi sürdüren İngilizlerin neredeyse tamamen yok olduğu Nisan 1948'e kadar saklandığı yerden çıkmayacaktı. Begin, o dönem Filistin'de en çok aranan kişiydi ve İngiliz istihbaratı MI5, başına 10.000 sterlinlik 'ölü ya da diri' bir ödül koydu.

King David Hotel'in bombalanmasının ardından Begin, evindeki gizli bir bölmede saklanarak yakalanmaktan kurtuldu.

Begin, kurduğu parti olan Herut'un başkanı olarak ilk Yahudi parlamentosu olan Knesset'e seçildi ve ilk başta Mapai hükümetine ve İsrail düzenine karşı muhalefeti somutlaştıran siyasi bir duruşa sahipti. Ardışık sekiz seçimde muhalefette kaldı. (Altı Gün Savaşı sırasındaki ulusal birlik hükümeti hariç ) 1977 seçim zaferi ve başbakanlığı, İşçi Partisi'nin otuz yıllık siyasi egemenliğini sona erdirdi. Begin'in başbakan olarak en önemli başarısı, Mısır devlet başkanı Enver Sedat ile Nobel Barış Ödülü'nü paylaştığı bir barış anlaşması imzalamasıydı. 6 Gün savaşları sonrasında Camp David anlaşması ile, İsrail Askeri Kuvvetleri (IDF) Sina Yarımadası’ndan çekildi.

Begin hükümeti işgal altındaki Batı Şeria ve Gazze Şeridi'nde İsrail yerleşimlerinin inşasını teşvik etti. Begin, Irak'taki Osirak nükleer santralinin bombalanmasına ve 1982'de FKÖ’nün etkin olduğu Filistin mülteci kaplarını dağıtmak için Lübnan'ın işgaline izin vererek savaşın ateşini yaktı. İsrail'in Lübnan'daki askeri müdahalesi derinleştikçe ve İsrail rejiminin onayı ve teşviki ile Hristiyan Falanjist milis müttefiklerinin gerçekleştirdiği Sabra ve Şatilla katliamı dünya kamuoyunu şok etti.

IDF güçleri Lübnan'da battıkça ve ekonomi hiper enflasyondan muzdaripken, Begin üzerindeki siyasi baskılar da arttı.

Eşi Aliza'nın Kasım 1982'de ölümüyle bunalıma girerek, Ekim 1983'teki istifasına kadar kademeli olarak kamusal yaşamdan çekildi.

/Abdullah Yiğit


İlginizi Çekebilecek Yazılar

Henry Kissinger Kimdir?
  • @israilpost
  • 22-08-2021
Henry Kissinger Kimdir?
Noam Chomsky Kimdir?
  • @israilpost
  • 31-07-2021
Noam Chomsky Kimdir?
Pat Robertson Kimdir?
  • @israilpost
  • 28-06-2021
Pat Robertson Kimdir?