• Yükleniyor

Türkiye, Suriye Politikasını Gözden Geçiriyor


Türkiye, Suriye Politikasını Gözden Geçiriyor
Paylaş :


Yeni koşullarda kanıtlar, Ankara'nın Şam'daki meşru hükümetle yeniden bağlantı kurarak Suriye'ye yönelik gerginliği azaltma politikası izlediğini gösteriyor.

Son birkaç aydır Türk dış politika yaklaşımında bir değişiklik ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın diğer bölgesel ve uluslararası aktörlerle ilişkileri gözden geçirmesi siyasi gözlemcilerin dikkatini çekiyor. 

2011'deki Arap ayaklanmalarından ve özellikle 2016'dan bu yana Ankara, ABD, Avrupa, Suudi Arabistan, BAE ve Mısır'ın yanı sıra komşuları Yunanistan ve Kıbrıs ile ciddi gerilimlere yol açan aktif bir müdahaleci politikaya girişti.

Joe Biden'ın ABD'deki başkanlığı ve Türkiye ile Batı arasındaki gerilimin tırmanması, Erdoğan'ı dış politika yaklaşımını yeniden gözden geçirmeye ikna etmiş görünüyor. Öte yandan, Türkiye'nin yumuşama ve gerilimi azaltma yaklaşımında son dönemde merkeze alınan ülkelerden biri de Suriye. 

Ankara, 2011'den bu yana geçen tüm yıllarda Devlet Başkanı Beşar Esad'ın kayıtsız şartsız iktidardan indirilmesini talep etti ve hatta 2017'den sonraki yıllarda, Fırat Kalkanı, Zeytin Dalı ve Barış Pınarı olmak üzere üç operasyonda, Türkiye Suriye'nin kuzeyinin bazı bölgelerini kontrolü altına aldı. Ancak yeni koşullarda kanıtlar, Ankara'nın Şam'daki meşru hükümetle yeniden bağlantı kurarak Suriye'ye yönelik gerginliği azaltma politikası izlediğini gösteriyor. Ankara'nın Suriye politikasını gözden geçirmesinin, revize etmesinin arkasındaki temel itici güçler ve gerekçeler nelerdir?

Ankara'nın Şam'a bakışındaki değişim

Türkiye'nin Şam hükümetine yönelik tutum değişikliğinin en önemli tezahürü, Türkiye istihbarat teşkilatı başkanı Hakan Fidan ile Suriyeli mevkidaşı Ali Memluk arasında Irak'ın başkenti Bağdat'ta gerçekleşen görüşmede görülüyor. Geçtiğimiz günlerde Türk medyası, iki ülkenin üst düzey güvenlik liderleri arasında böyle bir toplantının planlandığını ortaya çıkardı. Fidan ile Memluk arasında Bağdat'ta gerçekleşen görüşmenin, iki Türk ve Suriyeli yetkilinin ikinci görüşmesi olması dikkat çekiyor. İlk olarak Ocak 2020'de Moskova'da bir araya geldiler.

Türk askeri istihbarat teşkilatı eski başkanı İsmail Hakkı Pekin, Fidan ile Memluk arasındaki böyle bir görüşmeyi yorumlayarak, bu sürecin yıllarca Rusya ve İran tarafından desteklendiğini ancak ilerleme kaydedilmediğini söyledi. Ancak, Fidan'la birlikte diplomatik kanalların yeniden açılmasıyla sonuçlanan gelişmelerin başladığını ve yeni bir döneme işaret ettiğini söyledi. Eski Türk istihbarat yetkilisi, Bağdat'taki Fidan ve Memlük'ün Kürdistan İşçi Partisi (PKK) ve Suriyeli mültecilerle ilgili iki konuyu ele aldığını belirtti. Ayrıca Suriye'nin İdlib ve Dera gibi Türkiye'nin hakim olduğu bölgeleri ve yeni bir yol haritasını görüştüler.

Peki, Erdoğan neden Suriye'ye dönük on yıllık düşmanlığı bir kenara bırakıyor?

Suriye savaş alanı ve siyasi denklemler: En önemli itici güç Şam'ın terörle mücadele zaferleridir. 2016'dan bu yana Suriye, başta IŞİD olmak üzere yabancı destekli teröristler tarafından kaybedilen toprakları geri almaya başladı. Bu Arap ülkesine göreceli istikrar ve güvenlik getirdi. Erdoğan ve Batılı ülkelerin ilk planlarının aksine, bir dizi terörist hizip için yapılan tüm mali ve lojistik yardıma rağmen, müttefik İran ve Rusya'nın desteklediği Suriye hükümeti ve ordusu, tekfirci savaşçıları yenmeyi ve ülke topraklarının %70'inde hukukun üstünlüğünü yeniden tesis etmeyi başardı. Ayrıca, Esad'ın kararlı bir şekilde yüzde 95 ile kazandığı Mayıs ayındaki cumhurbaşkanlığı seçimi, Esad meşruiyetinin temellerini sağlamlaştırdı.

Biden yönetimindeki Batı-Türkiye gerilimi artıyor, bu da Doğu ile gerilimi azaltmayı gerektiriyor: Erdoğan'ın politika değişikliğinin ikinci itici gücü, Türk liderin Batı'yı ve müttefiklerini suçladığı 2016'da geçen Türk-Batı ilişkileriyle ilgili. Bölgede ve yurt içinde Erdoğan'ı hedef alan planlar yapıldı. Son yıllarda Erdoğan, politika oluşturmanın çeşitli düzeylerinde Doğu'ya dönme politikası izlediği için ABD ve Avrupa ülkeleriyle gerginlik yaşadı. Ankara ile Batı arasındaki sürtüşme durumu, siyasi gözlemcilerin Türkiye'nin Atlantik bölgesi ile stratejik ittifakının sona erdiğini ve iki taraf arasında yeni bir gerilim döneminin başladığını ilan ettiği noktaya kadar ilerledi. Gerginliğin artmasıyla Doğu'ya bakmak Ankara'nın gündemine oturuyor ama Erdoğan artık Doğu ile çalışmanın başlangıcının Rusya, Çin ve İran gibi aktörlerin pozisyonlarına yakınlık olduğunun açıkça farkında. Türkiye'nin bu güçlerle olan duruşlarının çatıştığı temel noktalardan biri de Suriye'dir. Gözden geçirilen Suriye politikası, Doğu'ya yakınlığın kapısıdır ve Erdoğan yeni politikalarında buna yönelik adımlar atmaktadır.

Türkiye'nin iç siyaseti Suriye politikasının gözden geçirilmesini zorluyor: Suriye ile gerilimi düşürmenin üçüncü itici gücü, Türkiye içindeki siyasi denklemlerdir. Son on yılda Suriyeli mülteciler, Türk politikacılar ve partiler için zorlu bir vaka oldu. Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, defalarca Türkiye'nin misafir ettiği Suriyeli mültecileri evlerine döneceğini söyledi. Muhalefet partilerinden olan İyi Parti'den Meral Akşener, mülteci meselesine çözüm bulmak için Esad hükümet yetkilileriyle görüşmek üzere Şam'a gitmeye hazır olduğunu söyledi. Türk siyasetinde böylesi bir atmosfer büyürken, Erdoğan ve siyasi arkadaşları, mülteci sorunlarının yansımalarından kaçınmak için Şam'la kanallar kurmaya çalışıyor ve bu, muhalefeti engellemelerine yardımcı olan bir taktik.

Müslüman Kardeşler karşıtı kampın güç artışını engellemek: Geçtiğimiz yıllarda bölgedeki Türk politikaları Ankara'yı Suudi Arabistan, BAE ve Mısır'ın temsil ettiği karşı kampla karşı karşıya getirdi. 

Üç Arap ülkesi, Türk ve Katar liderliğindeki Müslüman Kardeşler kampına karşı Müslüman Kardeşler karşıtı cephe oluşturdu. Üç Arap devletinin Suriye ile uzlaşmaya yönelik ihtiyatlı hareketi, Şam ile işbirliğine gidilmesi ile ilgili olarak Erdoğan'ı endişeye itti. 

Türkiyeli yetkililer, Suriye hükümetiyle doğrudan görüşmeler yaparak, Şam'ın Riyad, Abu Dabi ve Kahire'ye yakınlık oluşturan yolu kapatmayı umuyor.

/Al Waght-İntizar


İlginizi Çekebilecek Yazılar